Endurnýjun dvalarleyfa flóttafólks á Íslandi og fyrirhugaðar breytingar á framfærslukröfum: Hverjir verða fyrir áhrifum?
newspaperFrétt·17. nóvember 2026

Endurnýjun dvalarleyfa flóttafólks á Íslandi og fyrirhugaðar breytingar á framfærslukröfum: Hverjir verða fyrir áhrifum?

Útlendingastofnun hefur áréttað reglur um endurnýjun dvalarleyfa fólks sem hefur fengið alþjóðlega vernd á Íslandi. Jafnframt hefur dómsmálaráðuneytið lagt fram drög að reglugerð um verulega hækkun framfærslukrafna fyrir umsækjendur um dvalarleyfi og íslenskan ríkisborgararétt. Mikilvægt er að hafa í huga að dvalarleyfi á grundvelli alþjóðlegrar verndar og mannúðarsjónarmiða eru undanskilin fyrirhuguðum breytingum á framfærslukröfum.

Fyrri hluti: Mikilvægar upplýsingar um endurnýjun dvalarleyfa flóttafólks á Íslandi

Útlendingastofnun hefur birt leiðbeiningar um endurnýjun dvalarleyfa fólks sem dvelur á Íslandi á grundvelli alþjóðlegrar verndar.

Mikilvægt er að fylgja þessum leiðbeiningum til að tryggja áframhaldandi löglega dvöl og koma í veg fyrir vandamál við afgreiðslu umsókna.

1. Hvenær á að sækja um endurnýjun dvalarleyfis?

Samkvæmt leiðbeiningum Útlendingastofnunar þarf að skila umsókn um endurnýjun dvalarleyfis flóttafólks áður en núverandi dvalarleyfi rennur út.

Ekki má þó senda umsóknina inn ef meira en tveir mánuðir eru eftir af gildistíma núverandi dvalarleyfis.

Ef dvalarleyfið rennur til dæmis út 10. febrúar 2027 er hægt að sækja um endurnýjun frá og með 11. desember 2026.

Afgreiðslugjald fyrir endurnýjun dvalarleyfis flóttafólks er 40.000 íslenskar krónur á einstakling.

2. Umsókn um ótímabundið dvalarleyfi og mikilvægi þess að viðhalda gildu dvalarleyfi

Einstaklingar sem hafa haft dvalarleyfi á grundvelli alþjóðlegrar verndar í fjögur ár geta sótt um ótímabundið dvalarleyfi, að uppfylltum lögbundnum skilyrðum.

Eitt af grundvallarskilyrðunum er að umsækjandi hafi gilt dvalarleyfi þegar umsóknin er lögð fram. Umsækjandi þarf einnig að uppfylla skilyrði um endurnýjun og önnur viðeigandi lagaskilyrði.

Útlendingastofnun bendir á að afgreiðsla umsókna um ótímabundið dvalarleyfi geti tekið töluverðan tíma. Ef tímabundið dvalarleyfi rennur út á meðan umsókn um ótímabundið dvalarleyfi er til meðferðar gæti því þurft að sækja um endurnýjun tímabundna leyfisins, annaðhvort samhliða umsókn um ótímabundið dvalarleyfi eða síðar.

Þetta er mikilvægt til að tryggja áframhaldandi löglega dvöl þar til endanleg ákvörðun hefur verið tekin.

3. Réttur til vinnu meðan umsókn um endurnýjun er til meðferðar

Réttur til að halda áfram störfum meðan umsókn um endurnýjun dvalarleyfis er til meðferðar er mikilvægt atriði fyrir fólk sem hefur fengið alþjóðlega vernd.

Samkvæmt upplýsingum Útlendingastofnunar getur einstaklingur haldið áfram að vinna meðan umsókn um endurnýjun er til meðferðar, að því tilskildu að umsóknin hafi verið lögð fram áður en núverandi dvalarleyfi rann út. Þetta gildir jafnvel þótt fyrra dvalarleyfið renni út meðan beðið er eftir afgreiðslu umsóknarinnar.

Fólk sem hefur fengið alþjóðlega vernd þarf ekki sérstakt atvinnuleyfi til að vinna á Íslandi. Handhafar annarra tegunda dvalar- og atvinnuleyfa þurfa þó að fylgja þeim skilyrðum sem gilda um viðkomandi leyfi og atvinnurekanda.

Því er mjög mikilvægt að sækja um endurnýjun á réttum tíma og láta ekki dvalarleyfi renna út án þess að hafa lagt fram umsókn um endurnýjun.

Seinni hluti: Tillaga dómsmálaráðuneytisins um hækkun framfærslukrafna fyrir umsækjendur um dvalarleyfi og ríkisborgararétt

Dómsmálaráðuneytið birti þann 3. nóvember 2026 drög að nýrri reglugerð um framfærsluskilyrði þeirra sem sækja um dvalarleyfi eða íslenskan ríkisborgararétt.

Markmið ráðuneytisins er að setja skýrari og fyrirsjáanlegri viðmið um fjárhagslega getu umsækjenda og fjölskyldna þeirra til að sjá sér farborða án þess að þurfa að reiða sig á félagslega aðstoð.

Samkvæmt tillögunni myndu lágmarksviðmið um mánaðarlega framfærslu hækka verulega.

Fyrirhuguð mánaðarleg framfærsluviðmið

Allar fjárhæðir eru í íslenskum krónum á mánuði.

Einstaklingur:

Núverandi fjárhæð: 259.951 krónur

Fyrirhuguð fjárhæð: 501.186 krónur

Hjón án barna:

Núverandi fjárhæð: 415.922 krónur

Fyrirhuguð fjárhæð: 801.897 krónur

Einstætt foreldri með eitt barn:

Fyrirhuguð fjárhæð: 651.541 króna

Einstætt foreldri með tvö börn:

Fyrirhuguð fjárhæð: 801.897 krónur

Hjón með eitt barn:

Fyrirhuguð fjárhæð: 952.253 krónur

Hjón með tvö börn:

Fyrirhuguð fjárhæð: 1.102.609 krónur

Námsmenn og doktorsnemar:

Fyrirhuguð fjárhæð: 375.890 krónur

Samkvæmt tillögunni yrði grunnviðmið fyrir einstakling 501.186 krónur á mánuði. Hjón þyrftu 1,6 sinnum grunnfjárhæðina og við bættust 150.000 krónur fyrir hvert barn.

Þessi breyting myndi hafa sérstaklega mikil áhrif á fjölskyldur með börn.

Fjárhæðirnar eru fyrirhuguð framfærsluviðmið. Þær þýða ekki endilega að umsækjendur þurfi að afla allrar fjárhæðarinnar með launavinnu, þar sem aðrar viðurkenndar fjárhagslegar leiðir geta einnig komið til greina samkvæmt gildandi reglum.

Hverjir verða fyrir áhrifum af tillögunni?

Ef reglugerðin verður samþykkt gæti hún haft áhrif á:

Umsækjendur um tilteknar tegundir dvalarleyfa vegna atvinnu.

Einstaklinga sem sækja um dvalarleyfi vegna hjónabands eða fjölskyldusameiningar.

Erlenda námsmenn og doktorsnema.

Umsækjendur um íslenskan ríkisborgararétt.

Mikilvæg skýring fyrir flóttafólk og fólk með alþjóðlega vernd

Samkvæmt upplýsingum dómsmálaráðuneytisins breyta reglugerðardrögin ekki skilyrðum fyrir veitingu dvalarleyfa á grundvelli alþjóðlegrar verndar eða mannúðarsjónarmiða.

Handhafar slíkra dvalarleyfa eru því undanskildir fyrirhugaðri hækkun framfærslukrafna.

Tillögurnar fela ekki í sér að gildandi dvalarleyfi falli sjálfkrafa úr gildi. Hvernig nýjar reglur munu gilda um nýjar umsóknir og umsóknir sem eru til meðferðar ræðst af endanlegri reglugerð og gildistökuákvæðum hennar.

Staða tillögunnar og fyrirhuguð gildistaka

Drög að reglugerðinni voru birt til umsagnar þann 3. nóvember 2026. Umsagnarfrestur rann út 16. nóvember 2026.

Ef reglugerðin verður samþykkt er gert ráð fyrir að hún taki gildi 1. janúar 2027. Þar til reglugerðin hefur verið formlega samþykkt og birt ber þó að líta á fjárhæðirnar sem tillögur en ekki endanlegar eða bindandi lagakröfur.

Ráðleggingar til íransks samfélags á Íslandi

Í ljósi leiðbeininga um endurnýjun dvalarleyfa og fyrirhugaðra breytinga er samfélagsmönnum ráðlagt að:

Athuga gildistíma dvalarleyfa sinna og fjölskyldumeðlima.

Skila umsóknum um endurnýjun innan þess tímabils sem Útlendingastofnun hefur tilgreint.

Ef sótt hefur verið um ótímabundið dvalarleyfi, tryggja að tímabundna dvalarleyfið haldist gilt þar til endanleg ákvörðun liggur fyrir.

Kynna sér skilyrði um áframhaldandi atvinnuþátttöku ef umsókn um endurnýjun hefur verið lögð fram áður en núverandi leyfi rennur út.

Kynna sér nýjustu opinberu leiðbeiningar og reglur áður en ákvarðanir eru teknar um eigin stöðu í innflytjendamálum.

Þessi frétt er unnin í upplýsingaskyni fyrir íranskt samfélag á Íslandi. Hún kemur ekki í stað lögfræðiráðgjafar eða einstaklingsbundins mats á málum umsækjenda.

Höfundur: Fjölmiðlahópur Íranska félagsins á Íslandi

Dagsetning: 16. nóvember 2026

Opinberar heimildir:

Útlendingastofnun – Endurnýjun dvalarleyfa flóttafólks:
https://island.is/en/renewal-refugees

Útlendingastofnun – Réttindi fólks með alþjóðlega vernd:
https://island.is/en/residence-permits-on-grounds-of-international-protection

Útlendingastofnun – Umsóknir um endurnýjun og réttur til áframhaldandi atvinnu:
https://island.is/en/o/directorate-of-immigration/have-applied-renewal

Dómsmálaráðuneytið – Drög að reglugerð um framfærsluskilyrði:
https://www.stjornarradid.is/raduneyti/utanrikisraduneytid/utanrikisradherra/stok-raeda-utanrikirradherra/2026-11-03-skyr-og-raunhaef-framfaersluskilyrdi-fyrir-umsoknir-um-dvalarleyfi/