Frá heimskautsbaug að persneskum rótum: Samstaða, sjálfsmynd og uppbygging sameiginlegs heimilis – Viðtal við Ali Mobli
Ali Mobli, einn af stofnendum Íranska félagsins á Íslandi, ræðir um upphaf félagsins, framtíðarsýn þess um að efla tengsl íranskra og íslenskra menningarheima, mikilvægi þess að varðveita móðurmálið fyrir komandi kynslóðir og nauðsyn samstöðu meðal Írana sem byggja sér nýtt líf í öðru landi.
Í köldum vindum Norður-Atlantshafsins og innan um kyrrlátt landslag Íslands hefur myndast öflugt samfélag Írana. Þótt langt sé frá heimalandinu halda þau í menningarlegar rætur sínar og vinna að því að skapa betri framtíð.
Íranska félagið á Íslandi starfar undir merkingarbæru kjörorði: „Brú milli Íslands og Írans“. En hvernig varð þessi brú til? Hvernig þróaðist hugmynd í raunverulegt félag? Til að kynnast sögu félagsins, markmiðum þess og framtíðarsýn ræddum við við Ali Mobli, einn af stofnendum þessarar hreyfingar.
Draumur verður að veruleika í marskuldanum
Sérhver langtímaverkefni hefst með hugrekki til að stíga fyrsta skrefið. Hugmyndin um að stofna formlegt félag varð til í samtölum og sameiginlegum hugleiðingum Írana sem sáu þörfina fyrir sameiginlegan og sjálfstæðan vettvang.
Ali Mobli rifjar upp upphafið:
„Upphaflega hugmyndin fékk byr undir báða vængi fyrir tilstuðlan herra Fartoumi, sem hafði nokkrum sinnum rætt mikilvægi þess að stofna slíkt félag við hóp vina. Þegar við sáum að aðstæður væru réttar til að láta verkin tala tókum við höndum saman og hófum undirbúninginn.
Fyrsti formlegi fundurinn var haldinn í mars. Við sömdum lög félagsins, stjórn var skipuð og nauðsynleg gögn afhent Hagstofu Íslands til að hefja formlegt skráningarferli.
Markmið okkar var skýrt frá upphafi: að byggja brú í báðar áttir. Annars vegar að kynna íslensku samfélagi íranskrar menningu, bókmenntir og gildi og hins vegar að skapa öruggt og styðjandi umhverfi þar sem samlandar okkar gætu dafnað og byggt upp gott líf í nýju landi.“
Brú í daglegu lífi: Frá móðurmáli til ökuprófs
Fyrir stofnendur félagsins er samfélagsleg þátttaka ekki aðeins óhlutbundið hugtak. Hún snýst um að mæta raunverulegum þörfum fólks í daglegu lífi. Þar má nefna börn af annarri kynslóð innflytjenda sem eiga skilið að fá tækifæri til að læra móðurmál sitt og nýbúa sem þurfa að takast á við ýmsar stjórnsýslulegar, félagslegar og lagalegar áskoranir.
Mobli leggur áherslu á þessi markmið:
„Að vera brú þýðir að styrkja samfélagið okkar. Við höfum unnið að því að koma á fót persneskukennslu fyrir börnin okkar svo að tengsl þeirra við móðurmálið rofni ekki.
Jafnframt höfum við leitað leiða til að kanna hvort hægt sé að bjóða upp á íslenskt bóklegt ökupróf á persnesku hjá Frumherja. Við teljum að þekking á umferðarreglum og nauðsynlegri færni séu lykillinn að sjálfstæði einstaklingsins í þessu landi.
Á sama tíma gegnir þrítyngd vefsíða félagsins, á persnesku, íslensku og ensku, mikilvægu hlutverki. Vefsíðan varð að veruleika fyrir frumkvæði og vinnu Ali Soleimani. Hún er eins konar gluggi þar sem samlandar okkar geta kynnt sér réttindi sín, þjónustu og mikilvægar fréttir, en íslenskt samfélag getur jafnframt kynnst þeim verðmætu auðlindum og tækifærum sem felast í samfélagi okkar.“
Að sigrast á sundrungu: Draumurinn um sameiningu undir einu þaki
Samstarf og sameiginleg verkefni meðal fólks sem býr fjarri heimalandi sínu ganga ekki alltaf áfallalaust fyrir sig. Ein af áskorunum íransks samfélags á Íslandi hefur verið samtímis skráning fleiri en eins félags og sú tvískipting sem af því hefur hlotist. Það hefur haft áhrif á sameiginlegan kraft og möguleika samfélagsins.
Mobli lítur þó bjartsýnum og sáttamiðuðum augum á þessa stöðu:
„Ég neita því ekki að tvíverknaður og samtímis skráningar félaga urðu hindrun á leiðinni að fullri samstöðu og ollu sárindum. En við horfum til framtíðar, ekki fortíðarinnar. Við erum enn opin fyrir samtali, sameiningu og auknu samstarfi.
Draumur okkar er að fólk með ólíkar skoðanir og áherslur geti sameinast undir einu þaki. Félag þar sem þátttaka er sem víðtækust og sem getur með stolti verið fulltrúi Írans á mikilvægustu félags- og menningarviðburðum á Íslandi og auðveldað Írönum á þessari eyju að takast á við áskoranir þess að búa fjarri heimalandinu.“
Verum lækning, ekki sársauki: Skilaboð úr djúpum sögunnar og menningarinnar
Síðasti hluti samtalsins er skilaboð Ali Mobli til allra Írana sem búa fjarri heimalandi sínu. Hann hvetur fólk til að tengjast menningarlegum rótum sínum á ný, sýna samstöðu og leggja ágreining til hliðar.
Hann segir:
„Álag, óréttlæti og erfiðleikar síðustu ára hafa því miður skapað fjarlægð og sundrungu meðal okkar. En ef við viljum finna frið í þreyttum sálum okkar og létta byrðar þess að búa fjarri heimahögum verðum við að muna hvaðan við komum.
Við erum afkomendur þjóðar sem færði heiminum hugmyndir um réttlæti í tengslum við Kýrus mikla og arfleifð hans um mannréttindi. Við erum sprottin úr menningu sem geymir ástarsögur á borð við Shirin og Farhad og mannúðarlega visku skáldanna Hafez, Saadi og Rumi.
Í aldanna rás hafa Íranar leitast við að lina þjáningar annarra í stað þess að auka þær. Ef við munum eftir þessum dýrmæta arfi okkar getur engin sundrung varað að eilífu. Jafnvel á þessari fjarlægu eyju getum við, með því að standa saman, náð nýjum hæðum samstöðu og sameiginlegs árangurs.“
Um viðtalið
Í þessu viðtali er fjallað um stofnun Íranska félagsins á Íslandi, menningarleg og samfélagsleg markmið þess og framtíðarsýn stofnendanna fyrir íranskt samfélag á Íslandi. Sú framtíðarsýn byggist á varðveislu menningarlegrar sjálfsmyndar, virkri samfélagsþátttöku og aukinni samstöðu.
Höfundur: Frétta- og fjölmiðladeild Íranska félagsins á Íslandi
Dagsetning: 25. október 2026