Ítarleg leiðbeining um ökuskírteini á Íslandi: fyrsta skírteini og skipti á erlendu skírteini (flokkur B)

Inngangur

Ökuskírteini skiptir miklu máli í daglegu lífi, vinnu, námi og ferðalögum á Íslandi, sérstaklega utan höfuðborgarsvæðisins þar sem almenningssamgöngur eru takmarkaðar. Ferlið er ekki bara eitt ökupróf heldur felur það í sér löggiltan ökukennara, námsheimild, bóklegt nám, verklega kennslu og tvö próf.

Þessi leiðbeining fjallar um almenn ökuréttindi (flokkur B). Hún byggir á opinberum heimildum (Ísland.is, Samgöngustofu, sýslumönnum og Frumherja) og var síðast athuguð í október 2026. Reglur og verð breytast, svo athugaðu opinberar síður aftast áður en þú byrjar.

Hverjir koma að ferlinu?

Samgöngustofa: ber ábyrgð á reglunum.
Sýslumaður: gefur út námsheimild og ökuskírteini.
Frumherji: heldur bókleg og verkleg ökupróf.
Ísland.is: umsóknir, rafræn ökunámsbók og stafrænt ökuskírteini.
Hvað veitir flokkur B?

Fólksbifreið allt að 3.500 kg með allt að 8 farþegum auk ökumanns; með tengivagn allt að 750 kg, eða þyngri tengivagn ef samanlögð heimiluð þyngd fer ekki yfir 3.500 kg; léttbifhjól, þríhjóla bifhjól, dráttarvél, torfærutæki eins og vélsleða og tiltekin vinnuvél (ekki í atvinnuskyni). Þeir sem eru yngri en 21 árs mega ekki aka þríhjóla bifhjóli yfir 15 kW. Aðrir flokkar (AM, A1, A2, A, BE, C, D o.fl.) hafa eigin aldursskilyrði og kröfur um nám.

Hvaða leið átt þú?
Staða þín Leið
Þú ert ekki með ökuskírteini Fullt ökunám (kafli 3)
Skírteini frá EES-ríki, Bretlandi, Sviss eða Japan Skipti án prófs eftir 6 mánaða fasta búsetu (kafli 2)
Skírteini frá Íran eða öðru ríki utan EES Eftir 6 mánaða fasta búsetu þarf að sækja um íslenskt skírteini og taka bóklegt og verklegt próf (kafli 2)

Mikilvægt fyrir Írani: íranskt ökuskírteini er ekki á lista yfir ríki þar sem skipt er án prófs.

2. Skipti á erlendu ökuskírteini
Gildi erlends skírteinis
Skírteini frá EES-ríkjum gilda á Íslandi.
Skírteini frá ríkjum utan EES gilda í allt að 6 mánuði. Eftir það þarf íslenskt skírteini.
Skírteini utan EES þarf að vera með latneskum bókstöfum. Ef þitt er það ekki, spurðu sýslumann fyrst hvaða skjal (löggilda þýðingu eða alþjóðlegt ökuskírteini) þarf. Alþjóðlegt ökuskírteini kemur ekki í stað upprunalega skírteinisins.
Skírteini utan EES veitir ekki rétt til farþega- og vöruflutninga í atvinnuskyni nema sérstök skilyrði séu uppfyllt.
Skilyrði
Þú þarft 6 mánaða fasta búsetu (lögheimili) á Íslandi. Ekki er hægt að sækja um fyrr, en eftir það er skylt að skipta.
Handhafar skírteina frá EES, Bretlandi, Sviss og Japan skipta án prófs. Þeir sem skipta úr japönsku skírteini þurfa staðfestingu frá japanska sendiráðinu á Íslandi. EES-skírteini er skilað þegar íslenskt skírteini er afhent, því ekki má hafa tvö evrópsk skírteini á sama tíma.
Handhafar skírteina frá öðrum ríkjum (þar á meðal Íran) þurfa að taka bóklegt og verklegt próf.
Gjald fyrir útgáfu íslensks skírteinis: 8.600 kr.
Gögn
Upprunalegt erlent ökuskírteini (framvísað hjá sýslumanni)
Gilt vegabréf eða önnur persónuskilríki (nafnskírteini frá EES-ríki dugar)
Staðfesting á búsetu (dvalarleyfiskort eða vottorð)
Passamynd 35×45 mm á ljósmyndapappír, einfaldur bakgrunnur, horft beint í myndavél
Umsókn um skipti (island.is/erlend-oekurettindi)
Læknisvottorð ef sjón eða heilsufar skiptir máli við akstur (eldri heimild nefnir heilbrigðisvottorð fyrir skírteini utan EES; staðfestu við sýslumann)
Löggilt þýðing ef þörf krefur
Skref fyrir íranskt eða annað skírteini utan EES
Ljúktu 6 mánaða fastri búsetu.
Finndu ökukennara og útskýrðu stöðu þína (t.d. á Netökuskólinn.is, Aka.is eða í lista á island.is).
Skilaðu umsókn og gögnum til sýslumanns og fáðu próftökuheimild. Frumherji gefur ekki prófatíma án hennar.
Pantaðu bóklega prófið sjálf(ur) á frumherji.is eða prof.is.
Taktu nokkra verklega tíma hjá kennaranum (fjöldinn fer eftir færni þinni) til að kynnast íslenskum reglum, munnlega hluta prófsins og bíl kennarans.
Eftir að bóklega prófið er staðist bókar ökukennarinn verklega prófið.
Eftir að prófin eru staðin má samkvæmt óopinberum heimildum aka strax með undirrituðum og stimpluðum pappír, og stafræna skírteinið kemur yfirleitt í Ísland.is appið innan 1 til 2 virkra daga.

Athugið: á opinberu síðunni um skipti kemur aðeins fram að bæði próf þurfi. Ekki kemur fram hvort skylt sé að taka ökuskóla 1, 2 og 3 vegna skipta. Staðfestu það við ökukennara eða sýslumann áður en þú skráir þig.

Má aka með íranskt skírteini strax eftir komuna?

Gildi erlends skírteinis til aksturs og skipti á því eru tvö aðskilin mál. Gilt skírteini frá ríki utan EES nægir fyrstu 6 mánuðina (ef það er með latneskum bókstöfum). Ferðamaður í stuttri heimsókn þarf einnig erlent skírteini með latneskum bókstöfum eða alþjóðlegt ökuskírteini. Fyrir þína stöðu skaltu spyrja sýslumann eða Samgöngustofu.

3. Fyrsta ökuskírteini (frá grunni)
Skilyrði fyrir að hefja nám
Aldur: nám má hefjast við 16 ára aldur en skírteini er ekki gefið út fyrr en á 17 ára afmælisdegi.
Búseta: föst búseta á Íslandi
Heilsa: fullnægjandi sjón og heyrn, og líkamleg og andleg hæfni til aksturs
Ef þú svarar einhverri heilsuspurningu í umsókn játandi þarf að skila læknisvottorði.
Skref

1. Veldu ökukennara. Listi yfir löggilta ökukennara er á island.is. Spurðu um kennsluaðferð, lausa tíma, skipulag tíma, kennslubækur, bóklegan ökuskóla, verð og greiðsluskilmála.

2. Námsheimild. Sæktu um á Ísland.is með rafrænum skilríkjum og veldu kennara og ökuskóla. Því næst þarf að mæta til sýslumanns með passamynd 35×45 mm á ljósmyndapappír og gild skilríki og undirrita. Námsheimild gildir í 2 ár og fyrsta ökuskírteinið kostar 4.300 kr.

3. Rafræn ökunámsbók. Þar er skráð framvinda, fjöldi verklegra tíma, staðfesting á æfingaakstri og niðurstöður prófa. Hún er aðgengileg á „Mínum síðum“ á Ísland.is.

4. Fyrsti verklegi tími hjá ökukennara.

5. Ökuskóli 1 (bóklegt: skilningur á umferð, grunnreglur, umferðarmerki, umferðarsálfræði). Hann fyrnist ekki. Sumir skólar bjóða nám á öðrum tungumálum en íslensku.

6. Fyrstu verklegu tímar. Venjulega um 10 tímar þar til nemi er tilbúinn í æfingaakstur.

7. Æfingaakstur, valkvæður en gagnlegur.

Yfirleitt eftir ökuskóla 1, 10 verklega tíma og samþykki kennara.
Leiðbeinandi (foreldri eða annar) þarf að fá leyfi og uppfylla skilyrði (samkvæmt óopinberum heimildum: a.m.k. 24 ára, 5 ára B-réttindi og engin alvarleg brot síðustu 12 mánuði; athugaðu nákvæm skilyrði á opinberu síðunni).
Leiðbeinandi má ekki taka gjald.
Bíllinn þarf að bera sérstakt merki fyrir æfingaakstur, aðeins notað í því skyni.
Leyfið gildir í allt að 18 mánuði. Æfingaakstur kemur ekki í stað kennslu hjá ökukennara.

8. Ökuskóli 2 (bóklegt). Gildir aðeins í 2 ár.

9. Ökuskóli 3 (bóklegt og verklegt; áhættufræðsla: hermt er eftir missi stjórnar á hálku og lausamöl, áhrif áfengis og þreytu, öryggisbúnaður). Hann fyrnist ekki. Skilyrði: ökuskóli 1 og 2 og a.m.k. 12 verklegir tímar. Nauðsynlegur fyrir fullnaðarskírteini.

10. Bóklegt próf (kafli 4).

11. Fleiri verklegir tímar. Yfirleitt 15 til 25 tímar alls. Á opinberu síðunni eru nefndir 17 til 25 tímar. Opinber lágmörk fyrir bóklegt próf: annaðhvort ökuskóli 1+2+3 og 12 tímar, eða ökuskóli 1+2 og 14 tímar.

12. Verklegt próf (kafli 4).

13. Bráðabirgðaskírteini (kafli 5).

Efni námsins

Bóklegt: umferðarmerki og yfirborðsmerkingar; umferðarreglur og forgangur; hámarkshraði og öruggt bil; gangandi og hjólandi vegfarendur; gatnamót og hringtorg; varnarakstur; áhrif áfengis, vímuefna, lyfja og þreytu; veður og hættur á vegum; öryggisbúnaður; lagaleg ábyrgð ökumanns; viðbrögð við slysi.
Verklegt: stilling sætis og spegla; stjórn á stýri, hemlum og inngjöf; af stað og stöðvun; beygjur og forgangur; hringtorg; akreinaskipti; stæðaakstur og bakkað; hættumat; akstur í myrkri, rigningu, roki og hálku.

Bóklegt nám erlendis er ekki metið. Þeir sem vilja íslenskt ökuskírteini þurfa að ljúka ökuskóla 1, 2 og 3 á Íslandi.

4. Ökuprófin

Frumherji annast prófin. Þú pantar bóklega prófið sjálf(ur), ökukennarinn pantar það verklega. Fyrir bæði þarf próftökuheimild frá sýslumanni.

Bóklegt próf
Á spjaldtölvu, 50 fullyrðingar, rétt eða rangt, 45 mínútur.
Þarf að svara a.m.k. 45 rétt til að standast.
Niðurstaða birtist strax.
Ef þú fellur þarf að bíða a.m.k. 1 viku og greiða fullt gjald aftur.
Spurningar byggjast á námsefni skóla og kennara. Hlutar (fjöldi spurninga): umferðarmerki 1 (12), umferðarmerki 2 (6), umferðarljós og lögreglustjórn (4), forgangur á gatnamótum og hægri reglan (4), stöðvun og lagning (2), gangandi og viðkvæmir vegfarendur (2), ökuréttindi og stjórnsýsla (3), ökutæki og umhverfi (3), ljós og merkjagjöf (2), hraði og stöðvunarvegalengd (2), mannlegir þættir (4), almennar akstursvenjur (4), skyndihjálp (2).
Má taka 2 mánuðum fyrir 17 ára afmæli.
Upplestrarhjálp er í boði fyrir alla.
Tungumál prófsins

Próf í flokki B er í boði á íslensku, ensku, arabísku og pólsku. Persneska er ekki í boði. Ef þú talar ekkert þessara mála má taka með túlk sem er löggiltur eða viðurkenndur af Samgöngustofu (próftaki greiðir; túlkað er aðeins úr íslensku á þitt mál). Listi yfir túlka og reglur um viðurkenningu eru á island.is. Gakktu frá þessu með kennara og Frumherja áður en þú bókar.

Verklegt próf
35 mínútur. Fyrst munnlegt próf í bílnum (ljós í mælaborði, öryggisbúnaður, ljós, skráningarskírteini), síðan akstur á leið sem prófdómari velur.
Prófdómari skráir plúsa og mínusa. Útkoma undir 80 þýðir fall.
Ef þú fellur má taka prófið aftur viku síðar. Fullt gjald í hvert skipti.
Próf á beinskiptum bíl gildir líka fyrir sjálfskiptan, en ekki öfugt.
Prófið er yfirleitt tekið á bíl kennarans. Spurðu hvort notkun bílsins sé greidd sérstaklega.
Prófdómari metur öruggan sjálfstæðan akstur: speglar og blindir blettir, forgangur, tillitssemi við gangandi og hjólandi, hæfilegur hraði og bil, örugg akreinaskipti, stæðaakstur, hættumat og ró.
Má taka 2 vikum fyrir 17 ára afmæli.
Staðsetning og samband við Frumherja

Þarabakki 3, 109 Reykjavík. Sími 570 9000. Mán.–fim. 8:00–16:00, fös. 8:00–15:15. Prófstaðir eru einnig í öðrum bæjum.

5. Eftir að prófin eru staðin
Bráðabirgðaskírteini
Eftir að bæði próf eru staðin gefur sýslumaður út bráðabirgðaskírteini til þeirra sem hafa náð 17 ára aldri.
Gildistími: 3 ár.
Afgreiðsla tekur allt að 7 virka daga. Kortið er sent í pósti (póstgjald) eða sótt á afgreiðslu sýslumanns. Hægt er að óska eftir bráðabirgðaökuheimild á pappír (t.d. ef þú ert ekki með rafræn skilríki).
Stafrænt ökuskírteini uppfærist í Ísland.is appinu (virkjað með rafrænum skilríkjum) og hefur sama gildi og kortið hér á landi.
Hafðu alltaf skírteinið meðferðis. Sektir geta legið við að hafa það ekki.
Fullnaðarskírteini

Skilyrði:

Eitt samfellt ár með bráðabirgðaskírteini án punkta
Lokið ökuskóla 3
Akstursmat hjá ökukennara

Akstursmatið tekur um 50 mínútur (30 mínútur akstur, 15 mínútur samtal), ekki er hægt að falla og það er endurgjöf um öryggi. Þú velur kennarann og greiðir honum. Þegar kennarinn hefur staðfest matið sækir þú um fullnaðarskírteini á Ísland.is (8.600 kr.).

Ef þú hefur fengið punkta þarf að líða eitt samfellt ár án frekari punkta. Annars er gefið út nýtt þriggja ára bráðabirgðaskírteini. Punktastöðu má fá hjá lögreglu gegn framvísun skilríkja.
Fullnaðarskírteini gildir í 15 ár.

6. Kostnaður
Liður Kostnaður
Fyrsta skírteini + námsheimild (sýslumaður) 4.300 kr. (opinbert)
Útgáfa íslensks skírteinis vegna skipta eða fullnaðarskírteinis 8.600 kr. (opinbert)
Bóklegt próf um 7.600 kr. (verðskrá Frumherja)
Verklegt próf, flokkur B um 19.600 kr. (verðskrá 2025)
Ökuskóli 1 og 2 fer eftir skóla (t.d. um 27.000 kr. fyrir bæði hjá einum skóla)
Ökuskóli 3 um 55.500 kr. (verðskrá 2025)
Verklegir tímar um 12.000 til 15.500 kr. á 45 mínútna tíma (fer eftir kennara)
Akstursmat samkvæmt gjaldskrá kennara
Mynd, bækur, læknisvottorð, túlkur, póstur aukalega

Heildarmat (óopinbert): fullt nám frá grunni kostar yfirleitt 280.000 til 450.000 kr., meira ef margir tímar þarf. Við skipti á erlendu skírteini fer kostnaðurinn aðallega í prófin tvö, skírteinið og fjölda tíma; ef fáir tímar duga er það um 60.000 til 100.000 kr. (okkar mat). Verð er mismunandi eftir skólum og kennurum. Fáðu tilboð frá nokkrum kennurum og skólum áður en þú skráir þig og spurðu hvort bækur, bíll á prófdegi og endurtekin próf séu innifalin.

7. Akstur á Íslandi: mikilvæg atriði
Ekið er hægra megin og aðalljós eiga að vera kveikt allan sólarhringinn.
Hámarkshraði á malarvegum er yfirleitt 80 km/klst. Þegar bundið slitlag endar (merkið „Bundið slitlag endar“) skaltu hægja á, því bílar missa fljótt grip á möl og steinar geta lent á rúðum annarra.
Einbreiðar brýr: hægðu á fyrir brúna og virtu forgang.
Mikill vindur er hættulegur léttum bílum og sendibílum. Athugaðu veðurviðvaranir og færð (road.is) áður en lagt er af stað.
Á veturna eru hálka, snjór og lélegt skyggni algeng. Vetrardekk og aukið bil eru nauðsynleg.
Hálendisvegir (F-vegir) krefjast fjórhjóladrifs og eru yfirleitt lokaðir á veturna.
Akstur utan vega er bannaður (skemmir mosa og viðkvæman gróður) og háar sektir liggja við.
Kindur og önnur dýr geta skyndilega farið inn á veginn, einkum á sumrin.
Bílbelti eru skylda og ekki má nota síma án handfrjáls búnaðar.
Mörk áfengis eru mjög ströng (nánast núll). Aktu aldrei eftir áfengisneyslu.
Lyf sem draga úr árvekni geta einnig gert akstur ólöglegan og hættulegan.
8. Algengar spurningar

Má fá skírteini fyrir 17 ára aldur? Nám má hefjast við 16 ára aldur en B-skírteini er ekki gefið út fyrr en við 17 ára aldur.

Hvað ef ég falla á bóklega eða verklega prófinu? Bíða í a.m.k. 1 viku og greiða fullt gjald aftur.

Má taka prófið á ensku? Já: íslenska, enska, arabíska og pólska. Persneska er ekki í boði; hægt er að taka með viðurkenndan túlk.

Má skipta írönsku skírteini án prófs? Nei. Íran er ekki á undanþágulista, svo bóklegt og verklegt próf þarf.

Hve lengi gildir bráðabirgðaskírteini? Í 3 ár. Eftir 1 ár án punkta, með ökuskóla 3 og akstursmati, má sækja um fullnaðarskírteini.

Hver er heildarkostnaður? Hann fer eftir fjölda tíma og skóla (sjá kafla um kostnað).

9. Gátlisti
Ég er með kennitölu og löglega búsetu
Ég hef kannað stöðu skírteinis míns (EES / utan EES / ekkert)
Ef ég er með skírteini utan EES er 6 mánaða föst búseta mín liðin og ég veit hvenær ég get sótt um
Ég fann hentugan ökukennara og skóla (enskumælandi ef þörf er á)
Ég ræddi tungumál prófs og túlk við kennarann
Gögnin (skilríki, búseta, mynd 35×45, erlent skírteini, læknisvottorð) eru tilbúin
Ég er með próftökuheimild frá sýslumanni
Ég hef borið saman kostnað
10. Opinberar heimildir
Umsókn um fyrsta ökuskírteini: island.is/en/first-driving-licence-study-permit
Ökunám: island.is/en/drivers-license
Ökupróf: island.is/en/driving-test
Skipti á erlendu ökuskírteini: island.is/erlend-oekurettindi
Fullnaðarskírteini: island.is/en/permanent-driving-license
Æfingaakstur: island.is/en/accompanieddriving
Ökuréttindaflokkar: island.is/en/driving-license-categories
Listi yfir ökukennara: island.is/en/a-list-driving-instructors
Túlkar í ökuprófum: island.is/en/samthykktir-tulkar-fyrir-oekuprof
Pöntun prófa og verðskrá: frumherji.is og prof.is
Samgöngustofa: icetra.is (Ármúli 2, 108 Reykjavík)
Sýslumaðurinn á höfuðborgarsvæðinu: mán.–fim. 8:30–15, fös. 8:30–14

Þessi grein er einungis til upplýsinga og kemur ekki í stað ákvörðunar eða staðfestingar íslenskra yfirvalda. Ef misræmi er gilda upplýsingar á opinberum vefsíðum. Síðast athugað: október 2026.