
نگاهی دقیق به آمار جرائم اتباع خارجی در ایسلند؛ چرا ملیت و دین معیار قضاوت درباره افراد نیست؟
بررسی آمار رسمی پارلمان ایسلند درباره افراد دارای تابعیت خارجی که در فاصله سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۴ تحت پیگرد کیفری قرار گرفتهاند، بار دیگر اهمیت تحلیل دقیق دادهها و پرهیز از پیشداوری بر اساس ملیت، مذهب و هویت فرهنگی را نشان میدهد. این آمار بهتنهایی نمیتواند تصویری کامل از رابطه میان مهاجرت و جرم ارائه کند.
در سالهای اخیر، موضوع جرائم و تخلفات افراد دارای تابعیت خارجی به یکی از مباحث مطرح در فضای رسانهای و عمومی ایسلند تبدیل شده است. انتشار آمار رسمی پارلمان ایسلند (Alþingi) درباره افراد دارای تابعیت خارجی که در فاصله سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۴ تحت پیگرد کیفری قرار گرفتهاند، فرصتی برای بررسی دقیقتر این موضوع و توجه به ضرورت تحلیل مسئولانه دادهها فراهم کرده است.
این اطلاعات در پاسخ وزیر دادگستری ایسلند به پرسش پارلمانی دیلیا میست اینارسدوتیر (Diljá Mist Einarsdóttir) ارائه شده و بر اساس دادههای دادستانی کل کشور تنظیم شده است.
در همین زمینه، آتلی هاردارسون (Atli Harðarson)، استاد دانشگاه و فیلسوف ایسلندی، نیز در یادداشتی تحلیلی به بررسی این آمارها پرداخته و بر ضرورت پرهیز از برداشتهای سطحی و کلیشهای درباره گروههای مختلف مهاجر تأکید کرده است.
**اهمیت تحلیل درست آمارهای کیفری**
یکی از نکات مهم در بررسی آمارهای مربوط به اتباع خارجی، تفاوت میان تعداد پروندهها و نرخ واقعی ارتکاب جرم در یک جمعیت است. صرف مشاهده تعداد افراد تحت پیگرد از یک کشور مشخص، بدون در نظر گرفتن شرایط جمعیتی و اجتماعی، نمیتواند مبنای قضاوت درباره رفتار تمام اعضای آن جامعه باشد.
عوامل متعددی باید در تحلیل چنین دادههایی مورد توجه قرار گیرند:
۱. ترکیب سنی و جنسیتی: سن و جنسیت از عوامل مهم در مطالعات جرمشناسی هستند. بنابراین، مقایسه گروههای جمعیتی بدون در نظر گرفتن ساختار سنی و جنسیتی آنها میتواند به نتایج گمراهکننده منجر شود.
۲. اندازه جمعیت و مدت اقامت: تعداد افراد دارای تابعیت یک کشور در ایسلند، مدت حضور آنها در کشور و شرایط اقامتشان در تفسیر آمار اهمیت دارد.
۳. تفاوت میان اتهام و محکومیت: آمار منتشرشده درباره افرادی است که تحت پیگرد کیفری قرار گرفتهاند و نباید آن را معادل تعداد محکومان قطعی یا تعداد جرائم اثباتشده دانست.
۴. حضور گردشگران و افراد غیرمقیم: برای تحلیل دقیقتر باید میان ساکنان دائم، افراد دارای اقامت موقت و گردشگران تفاوت قائل شد. دادههای منتشرشده بهتنهایی امکان تفکیک کامل این گروهها را فراهم نمیکنند.
**آیا میتوان میان دین و میزان جرم ارتباط برقرار کرد؟**
یکی از موضوعات حساس در بحث مهاجرت، نسبت دادن رفتارهای مجرمانه به مذهب افراد است. در حالی که سند رسمی پارلمان ایسلند اطلاعات را بر اساس تابعیت و نوع اتهام دستهبندی کرده و دادهای درباره اعتقادات مذهبی افراد ارائه نمیدهد.
بنابراین، نمیتوان از این آمار نتیجه گرفت که پیروان یک دین مشخص بیشتر یا کمتر مرتکب جرم میشوند. برای بررسی علمی چنین ادعایی، به دادههای معتبر و مستقلی درباره مذهب افراد و همچنین عوامل جمعیتی و اجتماعی تأثیرگذار نیاز است.
**ملیت، مذهب و هویت فرهنگی ایرانیان در ایسلند**
برای جامعه ایرانیان مقیم ایسلند، این بحث از اهمیت ویژهای برخوردار است. هویت ایرانی را نمیتوان صرفاً بر اساس تصویر سیاسی حکومت ایران یا برچسبهای مذهبی تعریف کرد.
جامعه ایران از نظر فرهنگی، اعتقادی و اجتماعی متنوع است. در کنار مسلمانان با دیدگاههای گوناگون، افراد غیرمذهبی، بیدین و پیروان ادیان دیگری مانند زرتشتی و مسیحی نیز در این جامعه حضور دارند.
تاریخ و هویت فرهنگی ایران نیز به یک چارچوب اعتقادی یا سیاسی محدود نمیشود. زبان فارسی، ادبیات، هنر، تاریخ چند هزار ساله، آیینهای فرهنگی و سنتهایی مانند نوروز، بخش مهمی از میراث مشترک ایرانیان را تشکیل میدهند.
از این رو، تعمیم ویژگیهای یک حکومت یا یک جریان فکری به تمام مردم یک کشور، تصویری ناقص و نادرست از تنوع واقعی آن جامعه ایجاد میکند.
**مسئولیت اجتماعی و رسانهای جامعه ایرانیان**
انجمن ایرانیان ایسلند بر اهمیت آگاهیبخشی، گفتوگوی سازنده و معرفی درست جامعه ایرانی به جامعه میزبان تأکید دارد.
در این مسیر، چند موضوع اهمیت ویژهای دارند:
۱. آگاهیبخشی فرهنگی: نشان دادن تفاوت میان ساختار سیاسی ایران و تنوع واقعی جامعه ایرانی.
۲. معرفی ارزشهای مشترک: برجسته کردن فرهنگ، هنر، ادبیات، آیینها و مشارکت مثبت ایرانیان در جامعه ایسلند.
۳. مقابله با کلیشهها: استفاده از اطلاعات معتبر، تحلیل علمی و گفتوگوی محترمانه برای جلوگیری از شکلگیری قضاوتهای مبتنی بر ملیت یا مذهب.
۴. مسئولیتپذیری اجتماعی: تأکید بر این اصل که رفتار هر فرد باید بر اساس عملکرد شخصی او ارزیابی شود، نه بر اساس ملیت، دین یا پیشینه فرهنگیاش.
**جمعبندی**
آمارهای رسمی زمانی ارزشمند هستند که در بستر درست خود تحلیل شوند. اطلاعات مربوط به اتباع خارجی در ایسلند میتواند زمینهای برای شناخت بهتر وضعیت اجتماعی و بررسی سیاستهای عمومی باشد؛ اما استفاده از آن برای قضاوت درباره یک ملت، دین یا جامعه مهاجر، فراتر از چیزی است که این دادهها اثبات میکنند.
جامعهای عادلانهتر با شناخت متقابل، مسئولیتپذیری و پرهیز از پیشداوری ساخته میشود.
